Sở Diên mỉm hỏi dò: "Nguyên , vẫn còn tâm ý với Dương ?"
Chu Hạo giật nảy : "Sở ! Sao ngài khơi chuyện ? Đều là nam nhân với ... thể?"
Sở Diên bật : "Nguyên bảo hứng thú với nữ nhân... Nay màng nam sắc... Lẽ nào cắt tóc quy y cửa Phật hòa thượng ?"
Chu Hạo bĩu môi: "Ôi trời~ Ca ca của ơi, hôm nay ngài ? Cứ c.ắ.n mãi chuyện buông?"
Sở Diên xòa: "Được , trêu nữa."
Sau đó, hai chuyển hướng sang bàn luận về kỳ thi Chế khoa sắp tới. Chu Hạo đối với hệ thống thi cử mù tịt. Sở Diên cặn kẽ giải thích sự khác biệt giữa Chế khoa và Khoa cử. Theo đó, Chế khoa do Lại Bộ trực tiếp chủ trì, đóng vai trò như một khâu tuyển chọn quan . Trong khi Khoa cử do Lễ Bộ tổ chức, chủ yếu để cấp tư cách xuất . Hơn nữa, những kỳ thi Chế khoa cho phép cả dân thường (bạch ) và quan tham dự, nhưng cũng những kỳ thi chỉ dành riêng cho những xuất đỗ đạt và đang tại chức. Điển hình như các khoa "Xuất chúng", "Hoành từ" và "Bình phán nhập chờ" đều thuộc thẩm quyền thuyên tuyển của Lại Bộ.
Chu Hạo nghệch mặt hỏi : "Xuất chúng? Hoành từ? Chẳng lẽ t.ử những áng văn hoa mỹ diễm lệ mới đỗ đạt ?"
Sở Diên từ tốn giải thích: "Nguyên hiểu sai ý . Danh mục chỉ để phân loại nội dung thi cử mà thôi. Dẫu văn chương lả lướt hào nhoáng đến , nhưng cốt cách nông cạn, sáo rỗng vô hồn thì cũng khó lòng chen chân bảng vàng."
Chu Hạo gãi đầu: "Vậy... thế nào mới thể thi đỗ?"
Sở Diên điềm tĩnh đáp: "Tất nhiên là trình bày triết lý sâu xa của bản . Đó thể là tư tưởng trị quốc an dân, đường lối cải cách triệt để, hoặc những biện pháp bài trừ tệ nạn, mở kỷ nguyên mới. Tựu trung là muôn hình vạn trạng."
[Truyện được đăng tải duy nhất tại MonkeyD.net.vn - https://monkeydtruyen.com/dam-my-song-nguyet-di-the/chuong-155.html.]
Hồng trần cuồn cuộn
Sóng gió bủa vây
Tâm như chỉ thủy
Tự tại chốn này.
Chu Hạo tò mò: "Sở , tư tưởng của ngài là gì?"
Sở Diên dõng dạc: "Tàng tài ư dân (lấy dân gốc, bồi dưỡng sức dân), đồng thời xóa bỏ cách giàu nghèo, chấn chỉnh tệ nạn 'cửa son rượu thịt xú, đường đầy x.á.c c.h.ế.t đói'."
Chu Hạo vặn vẹo: "Vậy điều đó liên hệ gì tới việc chấn chỉnh quân vụ?"
Sở Diên rành rọt phân tích: "Nhiều năm qua, ngân khố triều đình rót quân phí là con khổng lồ, nhưng kỷ cương quân đội vẫn lỏng lẻo trì trệ. Sở mỗ tuy từng đặt chân đến biên ải, nhưng cũng lờ mờ thấu hiểu đôi chút. Số quân phí khổng lồ từ mà ? Đương nhiên là bóc lột từ tiền thuế má nặng nề đè lên vai bá tánh..."
Cuối cùng, bước ngoặt vĩ đại nhất trong cuộc đời Sở Diên cũng đến. Năm Minh Quang thứ 13, tức năm thứ hai kể từ lúc Sở Diên đỗ Tiến sĩ, Đại Tề ban bố chiếu chỉ mở kỳ thi Chế khoa. Kỳ thi là kỳ thi Đình, do đích đương kim Hoàng đế Minh Quang ngự giá giám khảo. Sĩ t.ử cùng quan viên tài ba từ khắp miền Đại Tề nô nức kéo về kinh ứng thí. Trải qua hơn nửa tháng đua tài khốc liệt, Sở Diên vinh dự đỗ đạt hạng nhất môn Khám Kinh Bang khoa - chuyên về lĩnh vực trị thủy trị. Không ngoài dự liệu của giới trí thức đương thời, Sở Diên chính thức trút bỏ áo vải, khoác lên cân đai áo mão, bổ nhiệm chức Huyện úy huyện Cát, thuộc Bồi Châu.
Thấy Sở Diên rục rịch chuẩn hành trang nhậm chức xa, Chu Hạo trong lòng cũng ngứa ngáy khôn yên, nhen nhóm ý định xuất cung dạo chơi ngoạn cảnh. Lần Thác Nhĩ Khắc Khắc "thỉnh" thảo nguyên, suốt dọc đường chạy trốn bán sống bán c.h.ế.t, gì tâm trạng thưởng lãm cảnh sắc sơn thủy hữu tình của Đại Tề. Sau Tần Dục thao thao bất tuyệt vẽ viễn cảnh Đại Tề phồn hoa, càng thêm khao khát vẫy vùng nơi biển rộng trời cao. Hôm , Chu Hạo cung yết kiến, ngỏ ý với hoàng xuất cung dạo chơi mở mang tầm mắt. Hoàng chỉ hừ lạnh đáp: "Trẫm thấy ngươi rửng mỡ chuồn ngoài quậy phá điên cuồng thì ."
Chu Hạo chống chế: "Thần nào dám. Chỉ là giang sơn Đại Tề hùng vĩ tráng lệ. Cổ nhân câu: 'Đọc vạn cuốn sách bằng ngàn dặm đường'. Mấy năm nay thần ru rú sách ở Quốc T.ử Giám, luôn cảm thấy thiếu vắng một chút trải nghiệm thực tế..."
Hoàng bắt bẻ: "Ngươi cũng giỏi mượn lời cổ nhân bao biện cho bản nhỉ. Vậy ngươi thử giải thích xem câu trong «Kinh» : 'Không khỏi cửa, thiên hạ; Không dòm qua song, thấy đạo trời', là ý gì?"
Chu Hạo cứng lưỡi: "Thần ngu , tài hèn sức mọn thể đạt tới cảnh giới xó nhà mà thấu tỏ chuyện thiên hạ... Thần ..." Chu Hạo tìm lời đối đáp, đành quỳ rạp xuống nền gạch, cúi đầu tạ tội.
